intellectual friendship

Deleuze & Guattari worden door veel kunstenaars gelezen en als inspiratie ervaren en dat is niet vreemd want kunst is voor Deleuze & Guattari eveneens een grote inspiratie. Waar kunstenaars en filosofen wezenlijk andere denk- en werkwijzen hebben is er wel overeenkomst in onderzoek gebieden. Juist door de verschillende benaderingen vullen ze elkaar aan en kunnen ze elkaar inspireren.
Deleuze & Guattari werken met het ervaren van en denken over kunst. Bij mij ontstaan beelden vaak vanuit het lezen en ervaren van hun concepten.

Percept, Affect and Concept

‘What is preserved – the thing or the work of art – is a bloc of sensations, that is to say, a compound of percepts and affects.
Percepts are no longer perceptions; they are independent of a state of those who experience them. Affects are no longer feelings or affections; they go beyond the strenghth of those who undergo them. Sensations, percepts and affects are beings whose validity lies in themselves and exceeds any lived. The could be said to exist in the absence of man because man, as het is caught in stone, on the canvas or by word, is himself a compound of percepts end affects.
The work of art is a being of sensation and nothing else: it exists in itself.’

‘Composition, composition is the sole definition of art. Composition is aesthetic and what is not composed i snot a work of art. However, technical composition, the wprk of the material that often calls on science (mathematics, physics, chemistry, anatomy) is not to be confused with aesthetic composition, which is the work of sensation. Only the latter fully deserves the name composition and a work of art.’

‘There is only a singular plane in the sense that art includes no other plane than that of aesthetic composition: in fact, th etechnical plane is necessarily covered up or absorbed by the aesthetic plane of composition. ‘

‘What defines thought in its three great forms – art, science and philosophy – is always confronting chaos, laying out a plane over chaos. But philosophy want to save th einfinte by giving it consistency: it lays out a plane of immanence that, through the action of conceptual personae, tales events or consistent concepts to infinity. Science, on the other hand, relinquishes the infinite in order to gain reference: it lays out a plane of simply undefined coordinates that each time, through the the action of partial observers, defines states of affairs, functions or referential propositions.’

‘The three thoughts intersect and intertwine but without synthesis or identification. With its concepts philosophy brings forth events. Art erects monuments with its sensations. Science constructs states of affairs with its functions. ‘

Gilles Deleuze and Félix Guattari: What is phylosophy?
Translated by Hugh Tomlinson and Graham Burchell

FUNGI. Anarchistische ontwerpers in Nieuwe Instituut Rotterdam

30 jaar na Mycelium in Landbouwbelang Maastricht beginnen het rizoom en schimmels eindelijk de aandacht te krijgen die ze verdienen. Schimmels zijn een zeer oude, grote en belangrijke levensvorm op de planeet waarop wij wonen. Voor de filosofen Deleuze & Guattari diende het rizoom ook als basis voor hun concept voor alternatieve en meer vruchtbare denkwijzen. De expositie Funghi in het Nieuwe Instituut vraagt opnieuw aandacht voor de alomtegenwoordige schimmels. We leven intens en intiem met hen samen en verontachtzamen hen evenzeer.

(afbeelding: eigen werk, 2025)

The difference between minorities and majorities isn’t their size.

A minority may be bigger than a majority. What defines the majority is a model you have to conform to: the average European adult male city-dweller for example … A minority on the other hand has no model, it’s a becoming, a precess. (p. 173)

We’re moving toward control societies that no longer operate by confining people but through continuous control and instant communication. (p. 175)

Maybe speech and communication have been corrupted. They’re thoroughly permeated by money – and not by accident but by their very nature. We’ve got to hijack speech. Creating has always been something different from communication.

Deleuze, Negotiations, 1990

Philosophers aren’t reflective, but creative

What we should in fact do, is stop allowing philosophers to reflect “on” things. The philosopher creates, he doesn’t reflect. (p. 122)

What I’m interested in are the relations between the arts, science and philosophy. There’s no order op priority among these disciplines. Each is creative. The true object op science is to create functions, the true object of art is to create sensory aggregates and the object of philosophy is to create concepts. (p. 123)

Take the most remarkable case, Spinoza: the absolute philosopher, whose Ethics is the foremost book on concepts. But this purest of philosophers also speaks to everyone: anyone can read the Ethics if they’re prepared to be swept up in the wind, its fire. (p. 140)

Deleuze, Negotiations, 1988

Ieder haar eigen Deleuze

Isabelle Stengers leest Deleuze & Guattari weer anders dan andere schrijvers in Deleuze Compendium. Abstracter. Zij denkt voort tijdens het lezen en schrijven en dat is ook wat Deleuze & Guattari beoogden. Zij bieden methoden, wegen, concepten om vanuit te denken. Denkend te leven. Leven is nooit af, leven is perse niet statisch. Of beter, leven is perse dynamisch, in ontwikkeling.

assemblage van mythen

Bij McKenzie Wark kwam ik Yves Citton tegen. Bij Citton Eric Kluitenberg die weer meewerkte aan tijdschrift open waarvan ik een aantal nummers heb. Vervolgens bestelde ik het nummer Hybrid Space waar Citton en Kluitenberg aan meewerkten.

open was/is een uitgave van SKOR, Stichting Kunst in de Openbare Ruimte. De openbare ruimte is dan ook het hoofdthema van het tijdschrift, waarbij telkens weer moet worden gedefinieerd wat openbare ruimte is, hoe dat ervaren kan worden. En ook hoe dat teruggewonnen kan worden want in het neo-liberale tijdperk is de openbare ruimte commerciële ruimte geworden, exploitatieruimte voor Big Money en Big Tech.

Het mooie van Citton is dat hij voortdenkt op Spinoza en Deleuze/Guattari. Met name Spinoza’s affectenleer. Zo schrijft hij o.a. dat we rechtse mythes (aka fake news) niet kunnen bestrijden met feiten maar wel met sociale mythen. En hier is natuurlijk een rol voor de kunsten, het vertellen van mooie onware verhalen aldus Oscar Wilde.

POSTSCRIPTS

Het zal bijzonder zijn te leven in bijbels land, in de regio waar de drie monotheïstische godsdiensten zijn ontstaan en waar al eeuwen daarvoor verhalen een belangrijk onderdeel van het leven, de cultuur, de samenleving waren. Fantastische verhalen waarin mensen goden werden, waar goden en mensen samen kinderen kregen, waar goden mensen met dierenhoofden konden zijn. Duizenden jaren bestonden gefantaseerde geschiedenissen naast werkelijke en waren even belangrijk en misschien zelfs even reëel. Is leven verhalen? Hoe is leven buiten verhalen? Kennen andere dieren verhalen of is dat iets bijzonders aan de mens?

Speculatieve fictie. De virtualiteiten van Deleuze & Guattari. Er zijn meerdere werkelijkheden, realiteiten, virtualiteiten. Maar daarmee bedoelen Jalal Toufic, Walid Raad, Gilles Deleuze en Félix Guattari iets anders dan wappies en anti-vaxers. Er is een essentieel verschil tussen creativiteit en rancune. Tussen verbeelding en angst.
Verbeelding en creativiteit scheppen ruimte, mogelijkheden, ontwikkeling. Dat is ook wat literatuur, kunst voorstaat wat zij behoeft te doen om boeiend en belangwekkend te zijn.

TOUFIC is een ideale DELEUZE lezer en tevens van  DELEUZEGUATTARI. Hij gaat ver in zijn onderzoek naar VERLANGEN, er zijn geen gepredefiniëerde grenzen. Hij onderzoekt wat verlangen is, wat voorwaarden zijn, beperkingen, (on)mogelijkheden. Hij benadert verlangen als een KUNSTENAAR.

TOUFIC’S PSYCHOANALYSE kritiseert FREUD. Waar GUATTARI LACAN kritiseert gaat Toufic een stap verder en ontkracht FREUD middels diens eigen theorie.

UNTIMELY COLLABORATION, samenwerking met mensen die niet gelijktijdig leefden. Hier is kwantum niet nodig, dit is wat cultuur is, wat mensen al eeuwen doen. Kunstenaars, wetenschappers en anderen.

De VREEMDHEID van Jalal Toufics schrijven brengt mij rust. Zijn teksten bevatten vormen van WAANZIN en zijn niet in één keer te vatten. Herlezen, contextueel lezen, studeren zijn noodzakelijk om tot begrip te komen. Of tot meer begrip te komen. Dat kan lezend, denkend, dromend.
Het brengt geen onrust, hoeveel er ook te onderzoeken valt. Want mijn doel is niet verlichting. Ik leef en ontwikkel mij graag. Ik behoef een mate van autonomie en van gemeenschap. De verhouding tussen die twee vergt altijd aandacht.

‘human being is something that must be overcome’ to be replaced by the overman
Als TOUFIC hier NIETZSCHE aanhaalt (waarbij hij Uebermensch vertaalt met overman) denk ik dat Nietzsche gelijk heeft want hij spreekt hier over de Europese Christelijke man die zo duidelijk een rampzalige soort is.
Vervolgens gaat Toufic verder: om overmens te worden moet je volledig onwraakzuchtig zijn. Dan herken ik het hedendaagse ressentiment van rechts als al te menselijk, hier glijdt de mens af tot ondermens.

‘More important than thought is what leads to thought [donne à penser*] – Deleuze
* je krijgt denken aangeboden

JOUISSANCE, Nederlands: genot lust. Bij Toufic lijkt het meer een dwangneurose, de hedendaagse dwang tot zelfbevrediging, tot voortdurend genieten, voortdurende sensaties.

/ Jalal Toufic: Postscripts

Wat is filosofie

Of: verheldert het woord filosofie de intentie en betrokkenheid van de kunstenaar.
Roni Horn schrijft als beeldend kunstenaar en soms raakt het aan filosofie en waarschijnlijk is haar begrip Place een concept en daarmee filosofie.
Zij gebruikt zelf de term filosofie niet. Ik denk dat ze daar verstandig aan doet. Eem kunstenaar ontwikkelt beeld. Percepties, ervaringen en denken tijdens het werkproces.

Scroll to Top